Piet Clijsen had drie werknemers: Berrie Melis, Ad(je) Mutsaers (Joaneke voor zijn collega’s) en Jan van Stiphout, waarvan Berrie als eerste kwam.
‘De onderlinge verstandhouding was altijd goed. Berrie hield van zijn vak. Hij was een graag geziene vakman. Enorm kleurgevoel in combinatie met vaardige snijtechnieken leverden altijd fraaie en secuur passende sterke ramen op. Maar ook de meer technische, artistieke aspecten zoals grisailles aanbrengen – tekenen en emailleren op glas – wegetsen van glaskleuren met zware zuren waren technieken die hij onder de knie had. Toentertijd had hij een erg ‘vaste hand’. Maar hij legde het af tegen je vader, met een penseel, ronddraaiend tussen twee vingers, met het uiterste puntje jaloersmakend mooi te kalligraferen op glas: ‘ik ken niemand die dat zo goed kan als Piet Clijsen’., aldus zoon Harry.
Op de enige en zéér onduidelijke foto uit die tijd, zijn naast Piet Clijsen, zittend op de steiger, twee personeelsleden te zien: Berrie melis, leunend op de werktafel, en (waarschijnlijk) Ad(je) Mutsaers.
In de nalatenschap van Berrie, bevinden zich verschillende tekeningen van de hand van Piet Clijsen. Zo zijn er twee ontwerptekeningen voor glas-in-loodramen (jaren ‘50), bedoeld voor een particulier in Tilburg, die Berrie heimelijk heeft meegenomen naar huis; Piet Clijsen wilde blijkbaar niet dat ontwerpen in vreemde handen terecht kwamen.
Zoon Harry schrijft: ‘Eind jaren ‘90 wees hij me tijdens een wandeling in de buurt van ‘zijn’ Zorgcentrum Den Herdgang in Tilburg op een woonhuis met de mededeling: ‘in dit huis, denk ik, moeten de twee raampjes hebben gehangen van Piet Clijsen, van jouw tekeningen’.
Volgens Berrie stond oudste dochter Marie Anne model voor de tekening van de maagd en ik, Leo, voor die van het kind.
Daarnaast zijn er vier cartoons, van de hand van Piet Clijsen. Het waren versjes en toespelingen bij sinterklaassurprises van vader Berrie voor destijds zijn verloofde Annie, waarmee hij ook is getrouwd en zijn aanstaande schoonfamilie.
Voor een uitleg citeer ik Harry:
Ik kan het mijn vader niet meer vragen, maar ik denk nog steeds te weten hoe je een ander moet interpreteren:
+ Tot twee keer toe worden “Bart en [zen] Ant” genoemd. Dat zijn mijn ouders Berrie en Annie die op de spotprenten vele jaren later – in 1980 – als het ware terugkijken op hun té kinderrijke huwelijk
+ “B.J.H” zijn de initialen van Berrie Melis; “Emmen” is de familienaam van mijn moeder.
+ De beschonken man die zich vastklampt aan een lantarenpaal verwijst naar Pietje Emmen, Berries schoonvader, in leven een notoire liefhebber van borreltjes “snevel”.
+ “Gerry” was het jongere zusje van mijn moeder. “Cecil” en “Huib in de Kivit” moeten minnaars van haar zijn geweest. Waar de situatie met de melkstoel op slaat, is mij niet duidelijk.
In 1960 verhuisde Piet Clijsen naar een nieuw gebouwd atelier in de Joannes van Oisterwijkstraat in Tilburg, direct achter het woonhuis, op een landje dat hij had gekocht van zijn vriend de steenhouwer Schaapsmeerders. Het gebouw was voorzien van hoge en lage werkmuren, grote lichtbakken, twee ovens voor het branden van glas en er was alles waarvan een professionele glazenier maar zou kunnen dromen. Buiten, in de tuin, stond naast een overkapte schuur, een lange rij van rekken met daarin al het waardevolle glas dat hij in de loop van de tijd had verzameld.
Toch bleek ook een nieuw atelier niet alleen maar positief bij te dragen aan zijn werk. Bovendien treurde hij over het ontslag van zijn laatste werknemer. In zijn archief zit een handgeschreven brief die voor zichzelf spreekt:
Het atelier was walgelijk om te zien. Er was een zo onvoorstelbare rommel dat het beschrijven ervan geen zin zou hebben. Vijf jaar geleden was het nieuw gebouwd met de bedoeling er een model van te maken. Toen de aannemer bezig was het te bouwen voor een veel te hoge prijs was het duidelijk geworden dat de nog enige overgebleven knecht niet langer te handhaven viel en kreeg deze op langere termijn zijn ontslag aangezegd. Aan een dertienjarige samenwerking was een eind gekomen toen het atelier klaar was. Er was een groot lichtraam. Speciaal berekend op de afmetingen van flinke kerkramen. Er was een met triplex betimmerde tekenwand lichtbak en de ovens. Men kon eigenlijk niet zeggen dat er iets anders ontbrak dan de drijvende geest, de arbeidende mens die in het zweet zijns aanschijns zijn brood verdiende.
Transcriptie handgeschreven tekst Piet Clijsen
Als zoon van Piet Clijsen deed het me deugd, door de tentoonstelling over het werk van Piet Clijsen (5/6 april 2025), Harry te ‘ontmoeten’ en te merken dat mijn herinneringen aan Berrie melis, als een goede en bijzondere man, juist zijn.