Als titel voor deze kerk gebruik ik de volksnaam waaronder de kerk bekend stond: Besterdse kerk. Officieel heette de kerk echter: Leonardus van Gezellen, maar ook als kerk van de H.H. Martelaren van Gorcum. Leonardus was immers een van die heilig verklaarden.
De kerk werd in 1901 opgeleverd en in 1914/1915 uitgebreid met twee beuken, zijkapellen en torens aan de voorkant. In 1972 werden de activiteiten in de kerk gestopt, waarna de kerk in 1975 werd afgebroken om plaats te maken voor woningbouw. De naastgelegen pastorie is gehandhaafd en staat er nog steeds.
Een afgebroken kerk dus en daarvoor hebben we op deze site een aparte rubriek: Verloren ramen. Toch heb ik besloten om dit verhaal in de rubriek ‘Ramen’ op te nemen. De reden is simpel. We vinden steeds meer ramen en panelen van ramen terug en gebruiken die uiteraard om samen met foto’s de oorspronkelijke ramen zo goed mogelijk te reconstrueren.
Ter gelegenheid van het 50 jarig bestaan van de parochie (1951) heeft Piet Clijsen voor de Besterdse kerk, samen met architect Robben ook de communiebank ontworpen. Kunstsmid J. v.d. Wiel tekende voor het vakkundige smidswerk van de twaalf symbolische gesmeden panelen en deuren.
Op de linker foto is de communiebank in de verte nog net te zien. Op de twee foto’s rechts twee van de panelen, die onderdeel zijn van de communiebank.
Ver weg zijn vaag ook nog de ramen in het priesterkoor te zien. Desondanks is de sfeer in de kerk redelijk invoelbaar.
De eerste ramen van Piet Clijsen in de Besterdse kerk waren 2 bijzondere ramen van glas-in-beton (1955), geschonken door een gulle parochiaan. Glas-in-beton was ook toen een opzienbarende niet vaak toegepaste techniek waarbij het grondmateriaal bestaat uit dikke tegels van glas. Vervolgens worden er stukken vanaf gebroken, die vervolgens in beton gelegd de voorstelling maken. Zoals te zien op de ontwerptekeningen, helaas zijn de oorspronkelijke ramen verdwenen, geeft dit de ramen een totaal ander aanzien.
Voor de viering van het 25 jarig priesterschap van de toenmalige pastoor van Helvoirt werden in 1956 de eerste glas-in-loodramen van Piet Clijsen geplaatst in de Besterdse kerk. De ramen gaven 6 apostelen voor, in 3 koppels van twee. Ze werden vanaf binnenkomst geplaatst aan de rechterkant van de kerk, rondom de biechtstoel van de pastoor: links daarvan, Andreas en Johannes; erboven, Paulus en Petrus; rechts: Simon en Philippus.
In 1959 kwamen daar de ramen in het priesterkoor bij, bestaande uit: 3 grote bovenramen met voorstellingen van de 19 Martelaren van Gorcum en onder, verdeeld over de drie ramen, een afbeelding van het laatste avondmaal. Links en rechts van de panelen stonden decoratieve ramen van dezelfde grootte.
Alweer niet zoveel later, 1972, werden de diensten in de kerk gestopt en in 1975 werd de kerk afgebroken. Loodgietersbedrijf van Hoogenboom verwijderde alle ramen en verwierf daardoor het recht ze te verkopen. Een slim plan zo bleek want er was blijkbaar veel belangstelling voor. We kunnen dat afleiden uit het feit dat er inmiddels diverse ramen en panelen zijn teruggevonden.
We wisten al van het raam, dat mijn oudste zus Marie Anne had gekocht. Daarnaast had zus Joos enkele voor haar sprekende panelen gekocht met ‘handen en voeten’. Inmiddels zijn er meerdere panelen gevonden die werden getoond op een tentoonstelling bij Peerke Donders. Zoals twee panelen, momenteel in het bezit van voormalig huisarts W. V. Op dit moment staan de panelen in zijn huis in de Dyonisiusstraat in Tilburg.
Een ander paneel kwam min of meer bij toeval in de familie van H. B. Haar moeder had het raam gekregen van een bevriende architect en overgedragen aan haar dochter. Alhoewel de kinderen het altijd een somber portret hebben gevonden, hangt het paneel nog altijd tot grote tevredenheid in de Reigerstraat in Tilburg.
Onze zoektocht naar nog meer ramen en panelen gaat uiteraard voort. Indien succesvol doen we daarvan hier melding en plaatsen foto’s van de ramen in de galerij. Ook als we betere foto’s krijgen van ramen en panelen zullen we die hier plaatsen.
P.S. Piet Clijsen was lang werkzaam in een werkgroep die verantwoordelijk was voor de bouw van de alom bekende kerststal van de Besterd. Jaarlijks werd deze op het Besterdplein opgebouwd met levensgrote beelden van klei. Tijdens de kerstperiode werd bij de kerststal en in de kerk geld opgehaald voor goede doelen. In ‘Verhalen’ staat hier meer over te lezen.
