Tijdens de tentoonstelling ‘’ Van tekening naar glas-in-lood: Piet Clijsen (1909-1977)’ ontmoette ik Carla en Roel Langhoor voor het eerst. Helaas was het te druk om een uitgebreid gesprek te hebben. Ook wist ik niet om welke ramen het ging. Carla maakte wel duidelijk dat ik van harte werd uitgenodigd, zelfs aangemoedigd, om naar de ramen te komen kijken. Vanwege mijn gebrekkige mobiliteit ben ik helaas afhankelijk van anderen dus: we gaan het zien.
De tweede keer dat ik over de ramen hoorde én ze ook langs zag komen, was tijdens de presentatie door Petra Robben in het Paleis Raadhuis over het werk van Piet Clijsen. Ik was verrast. In een ‘geheimzinnig’ document, alsof het uit een fles kwam die een lange tocht in het water van de oceaan had gemaakt, wordt het verhaal van de ramen verteld. Omdat het verhaal vanaf mijn plaats niet te lezen was, drongen de voorstellingen van de ramen niet tot me door. Inmiddels heb ik ze wel gezien én de brief gelezen en kan nu de betekenis van deze vondst beter inschatten en waarderen.
De opa van Carla had een winkel in sigaren en sigaretten aan de Tivolistraat in Tilburg. Hij was in 1942 ook de opdrachtgever voor de ramen, die achter in de winkel geplaatst werden. Na het overlijden van opa zette zoon Gust van Dijk de zaak tot 1996 voort. Na de dood van Gust en zijn vrouw werd het pand in 2000 verkocht, maar niet nadat Carla de ramen had laten verwijderen. Inclusief de bijbehorende brief heeft zij ze, na een kleine restauratie, opgehangen in de kamer van haar huis, waar ze nog altijd een eyecatcher zijn.
Carla en Roel zijn nog steeds blij met de ramen.
In alle informatie die we tot nu hebben gevonden is nooit een briefhoofd gebruikt als in deze brief. Vreemd, omdat zakelijke papieren normaal door een drukker worden gemaakt, meestal in een redelijke oplage. Helaas kunnen we hierover niemand meer vragen.
In de brief legt de kunstenaar zelf uit wat de ramen voorstellen, wat de prijs is voor een uitvoering in ‘’… rijke kleur met die verschillende oude costuums en is zéér passend bij uw kamer interieur.’ Zoals een ruimdenkend ondernemer bood hij ook een alternatieve prijs voor een soberder beeld. Wellicht heeft dat echter te maken met het feit dat de ramen zijn gemaakt in 1942 en er in die tijd niet zoveel verschillend glas beschikbaar was.
‘Alle voorstellingen hebben betrekking op tabak.’
1. ‘Wapen van Ned/Indië (land van herkomst van de ‘toeback’)’
2. ‘Plantage’
3. ‘Rooken van de vredespijp’
4. ‘(Hoofdvoorstelling) Oud Holl. Toebackskroeg …. met rookende of “toeback suigende” pratende en drinkende menschen’
5. ‘jongen die zijn eerste sigaret rookte en nu naar de wc gaat’
6. ‘Oud Holl. schip “het Vervoer”’
7. ‘Wapen van Nederland’
